Bulgarca, balkanlarda bulunan Bulgaristan’ın resmi dilidir. Bulgarca, 862 senesinde Bulgaristan’da ki bir kasabada Kiril alfabesi kullanılarak yazılmıştır. İsmini Bulgaristan ülkesinin ulusu olan Bulgar kelimesinden gelmiştir. Yazı dili, 9. yüzyılda var olmaya başlamıştır. Bulgarcanın diğer bir özelliği ise, slavik dilleri arasında ilk yazıya dökülen dil olmasıdır.
Bulgarca, Eski Bulgarca, Orta Bulgarca ve Modern Bulgarca olmak üzere 3’e ayrılır.
- Eski Bulgarca, 9. yüzyıl ve 11. yüzyıl arasında kullanılmış bir dildir.
- Orta Bulgarca, 11. yüzyıl ve 15. yüzyıl arasında kullanılmış bir dildir.
- Modern Bulgarca, 16. yüzyıldan şu ana kadar kullanılmış ve hâla kullanılan dildir.
Göç ederek Bulgaristan’daki Kuzey hazar bölgesine gelen Proto Bulgarlar’dan günümüze, sadece 20 ila 30 civarında kelime kalmıştır.
Bulgarca alfabesinde bulunan harfler, aşağıda listelenmiştir.
А, б, в, г, д, е, ж, з, и, й, к, л, м, н, о, п, р, с, т, у, ф, х, ц, ч, ш, щ, ъ, ь, ю, я
Bulgarca alfabesinde toplam 30 tane harf bulunmaktadır.
ALFABEYİ BİLGİSAYARINA İNDİR..
BULGAR ALFABESİ
BG (Kitap yazısı) BG (el yazısı) TR okunuşu ÖRNEK (bulgarca kelime, Türkçe okunuşu ve anlamı)
Аа Аа [A] ̀ангел (angel) - melek;
автога̀avtogara) – otogar, terminal
Бб Бб [B] баща̀ (başta) - baba
Вв Вв [V влак (vlak) – tren;
Гг Гг [G гора̀ (gora) – orman, ağaçlık
Дд Дд [D докумѐнт (dokument)– belge, dökümen, evrak
Ее Ее [E ѐ̀зеро (ezero) – göl; езѝк (ezik)– dil, lisan, ifade
Жж Жж [J жена̀ (jena) – kadın, eş, evli kadın
Зз Зз [Z за̀ла (zala) - salon
Ии Ии [İ ѝзбор (izbor) – seçim; seçme, beğenme,tercih etme;
идѐя (ideya) – ide, fikir, düşünce, görüş
Йй Йй [Yo йога (yoga) - yoga; йод (yod) – iyod
Кк Кк [K ка̀ктус (kaktus) - kaktüs
Лл Лл [L ло̀гика (logika) - mantık
Мм Мм [M морѐ (more) - deniz
Нн Нн [N но̀жица (nojitsa) - makas
Оо Оо [O о̀бласт (oblast) -vilayet, eyalet, il; bölge, saha, alan;
очила̀ (oçila) - gözlük
Пп Пп [P плѝк (plik) – zarf, kase kağıdı
Рр Рр [R ракѝя (rakiya) - rakı
Сс Сс [S студент (student) – üniversite öğrencisi
Тт Тт [T теа̀тър (teatır) – tiyatro;
Уу Уу [U у̀жас (ujas) - dehşet, korku, ürperti;
учѝтел (uçitel) - öğretmen
Фф Фф [F фармацѐфт (farmatseft) - eczacı
Хх Хх [H ху̀мор (humor) – mizah, mizahi eser
Цц Цц [Ts цвете (tsvete) – çiçek
Чч Чч [Ç чадъ̀р (çadır) - şemsiye
Шш Шш [Ş шокола̀д (şokolad) - çikolata
Щщ Щщ [Şt щъ̀ркел (ştırkel) - leylek
Ъъ Ъъ [I ъ̀гъл (ıgıl) – köşe; açı
Ьь Ьь Bulgarca’da ermalık olarak adlandırılan bu harf, tek başına hiç bir ses ifade etmez. Bu harf hiç bir zaman tek başına kullanılmaz ve kelime başında bulunmaz. Şimdiki bulgarcada Ь harfinden sonra her zaman O harfi gelir. Yani “ьо” – okunuşu da “yo” olarak okunmaktadır. Örnek: фризьор (frizyor) – kuaför, шофьор (şofyor) – şoför;
Юю Юю Yu юг (yug) - güney
Яя Яя Ya я̀бълка (yabılka) - elma;
язовѝр (yazovir) – baraj, su barajı
v Bulgar alfabesi 30 harften oluşmaktadır. * Bunlardan 6’sı sesli (а, е, и, о, у, ъ);
* 2 harf - ne sesli ne de sessiz grubuna giren, tek başına ses özelliği olmayan ve sadece harf özelliği taşıyan, ancak hece oluşturan – я (ya) ve ю (yu); * 21 sessiz harften oluşmaktadır. * Ь harfi tek başına kullanılmadığından dolayı hiç bir gruba girmemektedir.
v Bulgarca, yazıldığı gibi okunmakta ve okunduğu gibi yazılmaktadır.
v Türkçe’de olan, ancak Bulgarca’da olmayan harfler vardır. Bunlar okunurken ses özelliğine göre farklı harflerle yazılmaktadır. Bu durum özellikle özel isimlerde en çok raslanmaktadır.
Ö harfi – bulgarca’daki karşılığı Ю (yu) ve ЬО (yo) harfleridir.
Örnek: Ömer – Юмер
Gökan – Гьокан
Bakırköy - Бакъркьой
Ü harfi – BG karşılığı Ю (yu)’dur.
Örnek: gül – гюл
Üsküdar - Юскюдар
Ğ harfi – Bulgarca’da ğ karşılığında harf yoktur, bu sebepten dolayı, özel isimlerde ve aynı şekilde “ğ” harfinin olduğu kelimelerdeki “ğ” bulgarcada normal g (г) olarak okunmakta ve yazılmaktadır.
Örnek: Tekirdağ – Текирдаг
Tuğba - Тугба
aramağan - армаган
doğrama - дограма
* Aynı şekilde Bulgarca’da olupta Türkçe’de olmayan harfler vardır. Türkçe’deki okunuşları, iki haften oluşan ses ile gerçekleşmektedir.
BG TR okunuş Örnek
Й kelimenin başında yo йогурт (yogurt) - yoğurt; йога (yoga) - yoga kelime ortasında y яйце (yaytse) - yumurta
Ц ts ца̀ревица (tsarevitsa) - mısır
Щ şt ща̀стие (ştastie) – mutluluk, saadet, şans, kısmet
Ь [ьо] yo треньо̀̀р (trenyor) – antrenör;
Ю yu ютѝя (yutiya) - ütü
Я ya я̀года (yagoda) - çilek
v Yukarıda BG Alfabesinde her harfin yanındaki örnek, bulgarca kelimelerde vurgunun nereye düştüğü gösterilmiştir. Aslında bulgarcada yazılı vurgu yoktur. Ancak bulgarca kelimelerinde vurgu güçlü şekilde hissedilmektedir. Ayrıca bulgarcada bazı kelimeler aynı şekilde yazılmakta, farklı anlamlara gelmekte ve kelimelerdeki vurgu farklı yerlere düşmektedir. Ör: таксѝ (taksi) – та̀кси (harçlar); въ̀лна (yün) – вълна̀ (dalga).
SELAMLAŞMA/ TANIŞAM/ HİTAP ŞEKİLLERİ
Bulgarca yazılış – Türkçe okunuş – Türkçe anlam
Здравей! (zdravey) - Merhaba
Здравейте! (zdraveyte) – Merhabalar
Здрасти! (zdrasti) Merhaba (cevap)
Добър ден! (dobır den) İyi günler/ Tünaydın
Добро утро! (dobro utro) Günaydın
Добър вечер! (dobyr veçer) İyi akşamlar
Как се казваш? (kak se kazvaş) Adın nedir?
Как се казвате? (kak se kazvate) Adınız nedir?
Аз се казвам ......(az se kazvam ....) Benim adım ...
Аз съм Ахмет (az sım Ahmet) Ben Ahmet
А Вие? (a vie) Ya Siz?
Приятно ми е! (priyatno mi e) Memnun oldum!
Откъде сте? (Ot kıde ste) Neredensiniz?/ Nerelisiniz?
Откъде си? (ot kıde si) Neredensin?/ Nerelisin?
От къде е? (ot kıde e) O nereden?/ O nereli?
Аз съм от Истанбул. (az sım ot İstanbul) Ben İstanbuldanım./ İstanbulluyum.
Той кое е? (toy koy e) O kim? (erkekler için)
Тя коя е? (tya koya e) O kim? (bayanlar için)
Аз съм студент. (az sım student) Ben üniversite öğrencisiyim.
Той е студент. (toy e student) O üniversite öğrencisi (erkekler için)
Тя е студентка. (tya e studentka) O üniversite öğrencisi (bayanlar için)
Как си? (kak si) Nasılsın?
Как сте? (kak ste) Nasılsınız?
Благодаря добре (blagodarya dobre) Teşekkür ederim iyim.
А ти как си? (a ti kak si) Ya sedn nasılsın
Добре. (dobre) İyim
Тя как е? (tya kak e) (bayanlar için) O nasıl?
Зле (zle) Kötü
Болна е (bolna e) (bayanlar için) Hasta
Болен е (bolen e) (erkekler için) Hasta
Господин .... (gospodin) Bay ......,/ ........ Bey,
Госпожа .... (gospoja) ..... Hanım,/ Bayan ......
Госпожицa .. (gospojitsa) Bayan ... /..... Küçük Hanım,
Господине, ...(gospodine) Bayım, ...
Госпожо, ... (gospojo) Bayan, ....
Госпожице, ..(gospojitse) Bayan, ....
Господа, .... (gospoda) Baylar, ...
Дами и Господа, ...(dami i gospoda) Bayan ve Baylar, ....
* Yine Türkçe gramerinde olmayan bir özelik – ancak Bulgarca’da çok önemli yeri olan yardımcı fiiler dir. Bu fiilerde en sık kullanılan da СЪМ fiilidir.
СЪМ yardımcı fiilinin şimdiki zaman çekimi
Аз съм – Benim, ben Ние сме – Bizim, biz
Ти си - Senin, sen Вие сте – Sizin, siz
Тя (tya) (dişi)
Той (toy) (erkek) } e } - O Те са - Onlar
То (to)(hayvan ve cansız varlık)
Örnekler: Аз съм Орхан Ben Orhan
Ти си от Турция Sen Türkiye’den sin
Тя е студентка O üniversite öğrencisi (dişi)
Той е преподавател O öğretmen (erkek)
Ние сме приятели Biz arkadaşız
Вие сте туристи Siz turist siniz
Те са семейство Onlar aile
*Лични местоймения Kişi zamirleri
Аз Ben Ние Biz
Ти Sen Вие Siz
Той (erkek)
} O Те Onlar
Тя (dişi)
BgSohbet.Net Bulgaristan Göçmeni Türkler'den Oluşan Bir Platformdur Sohbet, Forum, Muzik, Video Gibi Paylaşımlar Bulunmaktadır. Bulgaristanda Yaşam, Radyolar, Televizyonlar Tanıtılmaktadır. Bu sayfada yer alan bilgilerin hakkı, aksi ayrıca belirtilmediği sürece BgSohbet.net'e aittir. Sitemiz hiç bir şekilde kâr amacı gütmemektedir ve sitemizde yer alan tüm materyaller yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla sunulmaktadır. BgSohbet.Net